Ticari Sözleşme Hazırlama: Dikkat Edilmesi Gereken 10 Temel Husus nedir?
Ticari Sözleşme Hazırlama: Dikkat Edilmesi Gereken 10 Temel Husus, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde belge, taraf konumu, süre riski ve talep sonucu birlikte incelenen bir hukuki değerlendirme başlığıdır. İlk incelemede olay tarihi, tarafların konumu, eldeki belgeler ve istenen sonuç ayrı ayrı not edilir. Bu yapı, okuyucunun konuyu genel bilgi düzeyinde anlamasına ve dosya hazırlığını daha düzenli yapmasına yardım eder.
Ticari Sözleşme Hazırlama: Dikkat Edilmesi Gereken 10 Temel Husus için nasıl hazırlanılır?
Ticari Sözleşme Hazırlama: Dikkat Edilmesi Gereken 10 Temel Husus için hazırlık üç aşamada yapılır: konu sınıflandırılır, belgeler ayrılır ve süre riski kontrol edilir. Başvuru, dava, itiraz veya müzakere yolu bu bilgilerden sonra seçilir. Eksik belge varsa önce tamamlanacak kayıtlar belirlenir; hukuki görüş somut dosya kapsamına göre verilir. Kısa bir olay özeti hazırlanması, ilk görüşmede zaman kaybını azaltır ve sorulacak soruları somutlaştırır.
- Olay veya başvuru konusunu tek cümleyle yazın.
- sözleşme, fatura ve yazışma kayıtları belgelerini ayırın.
- Tarih, tebligat, başvuru ve cevap sürelerini aynı notta toplayın.
- Danışmanlık görüşmesinde beklediğiniz sonucu açıkça belirtin.
Hangi belgeler önce ayrılmalı?
Ticari Sözleşme Hazırlama: Dikkat Edilmesi Gereken 10 Temel Husus dosyasında ilk ayrım, hukuki talep ile eldeki kayıtların birbirini destekleyip desteklemediğidir. sözleşme, fatura ve yazışma kayıtları aynı sırada incelendiğinde uyuşmazlığın kapsamı daha net görünür. Bu kontrol, gereksiz başvuru ve tekrar belge trafiğini azaltır. Belge tarihi ile talep sonucu birlikte yazıldığında öncelik sırası daha kolay belirlenir.
| İnceleme başlığı | Kontrol | Amaç |
|---|---|---|
| Mevzuat | 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu | Dosyanın hukuki çerçevesini belirlemek |
| Belge | sözleşme ve ilgili kayıtlar | İddia veya talebi desteklemek |
| Süre | Tebligat ve başvuru tarihleri | Hak kaybı riskini görmek |
İlk değerlendirme hangi çıktıyı verir?
İlk değerlendirme sonunda dosyanın amacı, eksik belge listesi, süre riski ve izlenecek yol ayrılır. Serka Hukuk Bürosu ve Av. Serkan Kara, genel bilgilendirme ile somut hukuki görüşü ayrı tutar. Nihai yol, belge incelemesi ve güncel duruma göre belirlenir. Bu nedenle görüşme öncesinde karar, tebligat ve yazışma kayıtlarının eksiksiz paylaşılması önemlidir.
| Çıktı | Ne sağlar? | Sonraki adım |
|---|---|---|
| Konu özeti | Dosyanın ana sorununu ayırır | Belge kontrolü |
| Eksik belge listesi | İnceleme boşluklarını gösterir | Kayıtların tamamlanması |
| Yol haritası | Başvuru, dava veya müzakere yolunu netleştirir | Somut değerlendirme |
- Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; danışmanlık yerine geçmez.
- Somut dosyada belge, süre ve taraf konumu birlikte incelenir.
- İlgili çalışma alanı için Serka Hukuk içerik arşivi üzerinden bağlantılı başlıklar okunabilir.
- Görüşme öncesi tek sayfalık olay özeti hazırlayın.
- Resmi belge ve yazışmaları tarih sırasına koyun.
- Aciliyet varsa tebligat tarihini ayrıca belirtin.
Ticari sozlesme hazirlama, 6098 sayili TBK ve 6102 sayili TTK hukumlerine uygun bir belgenin olusturulmasi surecidir. Baslica 10 husus sunlardir: taraflarin tam kimlik ve unvan bilgileri, sozlesme konusunun acik tanimi, bedel ve odeme plani, ifa suresi ve teslim kosullari, taraflarin yukuumlulukleri, sozlesme ihlali halinde cezai sart ve tazminat, garanti ve sorumluluk sinirlamalari, gizlilik ve rekabet yasagi, mucbir sebep halleri, uyusmazlik cozumu (yetkili mahkeme veya tahkim). Ticari sozlesmelerde genel islem sartlari (standart formlar) TBK m. 20-25 cercevesinde denetlenmektedir. Uluslararasi sozlesmelerde dil, para birimi, uygulanacak hukuk ve ICC tahkim kaydii ozel dikkat gerektirir. Sozlesme taslagi hazirlandiktan sonra hukuki inceleme (legal review) islem guvenligini arttirir.
Ticari Sözleşme Nedir ve Neden Önemlidir?
Ticari sözleşmeler, ticari ilişkilerin hukuki çerçevesini belirleyen, tarafların hak ve yükümlülüklerini düzenleyen temel belgelerdir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında değerlendirilen ticari sözleşmeler, ticari hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır.
Her sözleşme tipi için sözleşme hazırlama sürecinde dikkat edilecek noktalar rehberimize bakın.
İyi hazırlanmış bir ticari sözleşme, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önler, riskleri minimize eder ve taraflar arasındaki güveni pekiştirir. 2026 yılı itibarıyla, özellikle sınır ötesi ticaretin artması ve dijital dönüşüm süreçleri, sözleşme hazırlamada yeni boyutlar ortaya çıkarmıştır.
1. Tarafların Kimliği ve Temsil Yetkisi
Sözleşmenin geçerliliğinin ilk koşulu, tarafların doğru ve eksiksiz tanımlanmasıdır:
- Gerçek kişilerde: Ad, soyad, T.C. kimlik numarası, adres bilgileri
- Tüzel kişilerde: Ticaret unvanı, ticaret sicil numarası, MERSİS numarası, vergi kimlik numarası
- Temsil yetkisi: Sözleşmeyi imzalayan kişinin yetkili olduğunun ticaret sicil gazetesi veya imza sirküleri ile doğrulanması
Yetkisiz temsilcinin imzaladığı sözleşme, TBK m.46 uyarınca askıda hükümsüzdür ve temsil olunan tarafın icazetine bağlıdır.
2. Sözleşmenin Konusu ve Kapsamı
Sözleşmenin konusu açık, net ve belirlenebilir olmalıdır. Belirsiz ifadeler, ileride yorum farklılıklarına ve uyuşmazlıklara zemin hazırlar:
- Teslim edilecek mal veya hizmetin detaylı tanımı
- Miktar, kalite standartları ve teknik özellikler
- İfa yeri ve zamanı
- Kabul prosedürleri ve muayene süreçleri
3. Bedel ve Ödeme Koşulları
Ticari sözleşmelerde bedel belirlenmesi ve ödeme koşulları kritik öneme sahiptir:
- Bedel: Sabit bedel, birim fiyat veya performansa dayalı bedel
- Para birimi: Türk Lirası, Euro, USD — kur riski yönetimi
- Ödeme takvimi: Peşin, vadeli, taksitli veya teslimata bağlı ödeme
- Fatura düzeni: E-fatura zorunluluğu ve KDV uygulaması
- Gecikme faizi: TBK m.120 uyarınca ticari işlerde avans faiz oranı uygulanır
4. Teslim ve Kabul Koşulları
Malların teslimi veya hizmetin ifası ile ilgili detaylı düzenlemeler yapılmalıdır:
- Teslim yeri: EXW, FOB, CIF gibi Incoterms terimlerinin kullanılması (uluslararası ticarette)
- Teslim süresi: Kesin vade veya makul süre belirlenmesi
- Kabul prosedürü: Muayene süresi, kalite kontrol, kabul/red bildirimi
- Risk geçişi: Malın hasara uğraması halinde riskin kime ait olduğu
5. Garanti ve Teminatlar
Ticari sözleşmelerde garanti ve teminat hükümleri, tarafların güvenliğini sağlar:
- Ürün garantisi: Garanti süresi, kapsamı ve garanti dışı haller
- Performans garantisi: Hizmet kalitesi standartları ve SLA’lar
- Teminat türleri: Banka teminat mektubu, kefalet, ipotek, rehin
- Ceza koşulu (cezai şart): TBK m.179-182 kapsamında sözleşmeye aykırılık halinde ödenecek bedel
6. Gizlilik ve Fikri Mülkiyet
Modern ticari ilişkilerde gizlilik ve fikri mülkiyet koruması vazgeçilmezdir:
- Gizlilik yükümlülüğü: Paylaşılan ticari sırlar, müşteri bilgileri, teknik bilgilerin korunması
- Fikri mülkiyet: Sözleşme kapsamında üretilen eserlerin mülkiyeti
- Rekabet yasağı: Sözleşme süresince ve sonrasında rekabet sınırlamaları
- Veri koruma: KVKK uyumu ve kişisel veri işleme koşulları
7. Mücbir Sebep (Force Majeure)
COVID-19 pandemisi sonrası mücbir sebep hükümleri daha da önemli hale gelmiştir:
- Tanım: Doğal afet, savaş, salgın, hükümet kararları gibi öngörülemeyen ve önlenemeyen olaylar
- Bildirim yükümlülüğü: Mücbir sebep halinin karşı tarafa bildirilme süresi ve şekli
- Hukuki sonuçlar: İfa süresinin uzaması, ifa imkânsızlığı, sözleşmenin feshi
- Sigorta: Mücbir sebep risklerine karşı sigorta yaptırılması
8. Sözleşmenin Süresi ve Fesih Koşulları
Sözleşmenin ne zaman sona ereceği ve hangi koşullarda feshedilebileceği açıkça düzenlenmelidir:
- Belirli/belirsiz süreli: Sözleşmenin türüne göre süre belirlenmesi
- Olağan fesih: Bildirim süresi, ihbar koşulları
- Haklı fesih: Esaslı ihlal halleri, düzeltme imkânı tanınması
- Feshin sonuçları: Tazminat, iade yükümlülükleri, devam eden haklar
9. Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması
Sözleşmeden doğabilecek uyuşmazlıkların çözüm yöntemi önceden belirlenmelidir:
Ticari partnerliklerde şirketler arası sözleşmelerde kritik hususlar makalemizi de inceleyin.
- Arabuluculuk: 2026 itibarıyla ticari davalarda dava öncesi arabuluculuk zorunluluğu
- Tahkim: İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC), ICC veya ad hoc tahkim
- Yetkili mahkeme: Hangi yer mahkemesinin yetkili olduğunun belirlenmesi
- Uygulanacak hukuk: Uluslararası sözleşmelerde hangi ülke hukukunun uygulanacağı
10. Özel Hükümler ve Son Düzenlemeler
Her ticari ilişkinin kendine özgü koşulları göz önünde bulundurularak özel hükümler eklenmelidir:
- Devir yasağı/izni: Sözleşme haklarının üçüncü kişilere devri koşulları
- Değişiklik prosedürü: Sözleşme değişikliklerinin yazılı yapılması zorunluluğu
- Bütünlük hükmü: Sözleşmenin taraflar arasındaki anlaşmanın tamamını oluşturduğu
- Tebligat adresleri: Resmi bildirimlerin yapılacağı adresler
- İmza ve nüsha: Islak imza, e-imza geçerliliği ve nüsha sayısı
Sıkça Sorulan Sorular
Ticari sözleşmelerde şekil şartı var mıdır?
Kural olarak ticari sözleşmelerde şekil serbestisi geçerlidir. Ancak bazı sözleşme türleri (gayrimenkul satışı, kefalet, taksitli satış gibi) kanun tarafından belirli şekil şartlarına tabi kılınmıştır.
E-posta ile yapılan anlaşmalar geçerli midir?
Şekil şartına tabi olmayan sözleşmelerde e-posta ile yapılan anlaşmalar prensipte geçerlidir. Ancak ispat açısından elektronik imza kullanılması önerilir. Güvenli elektronik imza ile imzalanan belgeler, 5070 sayılı Kanun uyarınca elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur.
For English: Contract Drafting Guide
Ticari sözleşmeler hakkında şirket iş ve işlemleri hukuki danışmanlığı rehberimize bakın.
Sözleşmedeki cezai şart miktarı sınırsız mı olabilir?
Hayır. TBK m.182/3’e göre, hâkim aşırı gördüğü cezai şart miktarını indirebilir. Ticari işlerde bu indirimin sınırları daha dar olsa da, fahiş nitelikteki cezai şartlar tenkise tabi tutulabilir.
Son güncelleme: Ocak 2026 | Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için uzman bir avukata danışmanızı öneririz.