Bankaya para yatırarak vatandaşlık için 2026’da aranan, en az 500.000 Amerikan Doları (USD) veya karşılığı döviz tutarında mevduatın, üç yıl tutma şartıyla Türkiye’de faaliyet gösteren bankalara yatırılmasıdır. Mevduat yoluyla Türk vatandaşlığında döviz, işlemden önce bir bankaya ve o bankaca da Merkez Bankasına satılır; satıştan elde edilen Türk Lirası tutar, dövizi satın alan bankada üç yıl Türk Lirası mevduatta tutulur (Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.20/2-ç ve m.20/10; Merkez Bankasının Uygulama Talimatı m.6/1). Yatırımı Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tespit eder; kısa dönem ikamet izni ve vatandaşlık başvurusu bu tespite dayanan Uygunluk Belgesi üzerine kurulur, kararı Cumhurbaşkanı verir (5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.12/1-b).
Serka Hukuk Bürosu mevduat dosyasını bankanın ilk uyum sorusundan vatandaşlık kararına kadar yürütür: bankayı, para birimini ve havalenin kanalını para gönderilmeden önce yazılı olarak netleştirir, bankanın istediği belgeleri ve aile belgelerinin tasdik ve tercüme zincirini hazırlarız; vatandaşlık dosyalarında ne yaptığımız vatandaşlık avukatı sayfamızdadır. Programın yedi yolu ve tutarları yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı rehberimizde anlatılır; bu sayfa yalnız mevduat yolunu ele alır.
Bir bakışta mevduat yoluyla vatandaşlık
| Konu | Mevduat yolu |
|---|---|
| Tutar | Parasal değerin belirlenmesinde tespit tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası efektif satış kuru ve/veya çapraz döviz kuru esas alınır (Yönetmelik m.20/6). Merkez Bankasının 13 Kasım 2026 tarihli kur listesinde ABD dolarının efektif satış kuru 50,3584 Türk Lirasıdır; bu kurla 500.000 USD, 25.179.200 Türk Lirası eder. |
| Para birimi | Mevduat Türk Lirası olarak tutulur; dolar ya da euro olarak bekletilemez. Bankalarca Merkez Bankasına satışı yapılacak döviz cinsleri ABD doları, Euro, İngiliz sterlini ve İsviçre frangıdır; diğer döviz cinsleri banka tarafından bunlardan birine dönüştürülerek satılır (Uygulama Talimatı m.5/2). Türk Lirası olarak gelen bir havalenin satılacak dövizi yoktur. |
| Tek banka, dönüşü olmayan satış | Döviz satışının yapıldığı ve Türk Lirası mevduatın tutulduğu banka aynı olmak zorundadır (Uygulama Talimatı m.6/1). Merkez Bankası döviz alış sürecini tamamladıktan sonra satıştan vazgeçilemez, işlem iptal edilemez (m.7). Banka, para birimi ve satış günü bu yüzden havaleden önce belirlenir. |
| Tespit ve Uygunluk Belgesi | Mevduatı BDDK tespit eder (Yönetmelik m.20/2-ç); Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, belgenin alınacağı birimi Finansal Tüketici İlişkileri Daire Başkanlığı olarak yazar. BDDK’nın bu tespit için yayımladığı bir usul metni bulamadık; dosyalarımızda başvuru yazısını BDDK’ya banka gönderir. |
| Aile | Yatırımcının yabancı eşi ile kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu aynı hükmün kapsamındadır (5901 sayılı Kanun m.12/1-b); aile için ikinci bir mevduat aranmaz. |
| Bizzat yapılacaklar | Genel Müdürlüğün sıkça sorulan sorular sayfası uygunluk belgesinin alınmasını, kısa dönem ikamet izni başvurusunu, ikamet izin kartının alınmasını ve vatandaşlık başvurusunu yabancının bizzat yapmasını ister. Aynı Genel Müdürlüğün yatırımcılara ilişkin usul ve esasları ise uygunluk belgesi başvurusunun özel vekaletname ile tayin edilmiş vekil tarafından da yapılabileceğini yazar (m.3/1). |
| Süre | BDDK’nın tespiti ve Cumhurbaşkanı kararı için hiçbir metin süre koymaz. 2019 ile 2021 arasındaki vatandaşlık dosyalarımızda karar başvurudan üç dört ay sonra geldi; 2026’da birçok dosya dört ayın çok ötesinde bekledi ve kararlar toplu halde çıktı. |
| Kur ve faiz | Tutar bir kez, tespit tarihinde ölçülür; üç yıl boyunca kur riski mevduat sahibindedir. Türk Lirası mevduatın faizinden, hesabın vadesine göre %17,5, %15 ya da %10 oranında vergi tevkifatı yapılır (2006/10731 sayılı Kararın 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla değişik oranları). |
İçindekiler
- Mevduat yoluyla Türk vatandaşlığı nedir?
- Banka mevduatı ile vatandaşlık şartları: Yönetmelik m.20/10 ve Merkez Bankası Talimatı
- 500.000 dolar mevduat şartı ne zamandan beri var? 2018 ve 2022 değişiklikleri
- Bankaya para yatırarak vatandaşlık nasıl alınır? Sırasıyla adımlar
- Yabancı uyruklu biri ikamet izni olmadan banka hesabı açabilir mi?
- Bankalar 2026’da büromuza ne yazdı?
- BDDK tespiti ve Uygunluk Belgesi: metinler ne söylüyor, ne söylemiyor?
- Üç yıl dolmadan para çekilirse ya da tutar eksilirse ne olur?
- Mevduatın faizi, vergi tevkifatı ve üç yıllık getiri
- Lira değer kaybederse ek para istenir mi? Kur riski, kur korumalı mevduat ve YUVAM
- Ruble, manat, tenge, dirhem, riyal, yuan: dolar dışındaki paralarla mevduat
- Mevduat yoluyla vatandaşlık için gerekli belgeler
- Paranın kaynağı ve yurt dışındaki varlığın bildirimi
- Kimler başvurabilir? Aile, ikamet izni ve giriş yasağı
- Mevduat mı, gayrimenkul mü, Devlet borçlanma aracı mı?
- 2026 iptalleri mevduat yolunu değiştirdi mi?
- 500.000 doların dışında ne ödenir?
- Mevduat dosyası nerede düşer?
- Karıştırılan noktalar, metinleriyle
- Sık sorulanlar
- Resmi kaynaklar
- Öteki yollar ve ilgili sayfalar
Mevduat yoluyla Türk vatandaşlığı nedir?
Mevduat yoluyla Türk vatandaşlığı, Yönetmeliğin 20 nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendindeki yoldur. Bent şu yabancıyı sayar: “En az 500.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarında mevduatı üç yıl tutma şartıyla Türkiye’de faaliyet gösteren bankalara yatırdığı Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunca tespit edilen.” Bu şartı sağlayan yabancı, 5901 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında Cumhurbaşkanı kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir (Yönetmelik m.20/2).
(ç) bendi, ikinci fıkranın saydığı yedi yoldan biridir ve her yolun tespitini başka bir kurum yapar: sabit sermaye yatırımını Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, taşınmazı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, en az 50 kişilik istihdamı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Devlet borçlanma araçlarını Hazine ve Maliye Bakanlığı, gayrimenkul yatırım fonu ya da girişim sermayesi yatırım fonu katılma payını Sermaye Piyasası Kurulu, bireysel emeklilik katkı payını Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tespit eder. Yanlış yol için alınan belge bir gecikme değil, baştan başlamaktır.
Bu yolu dört unsur kurar: tutar, üç yıl tutma şartı, dövizin işlemden önce Merkez Bankasına satılması ve BDDK’nın tespiti. Yönetmelik mevduatın faizi hakkında hiçbir şey söylemez. Kanun da “kazanabilirler” der: aranan şartları taşımak vatandaşlığın kazanılmasında kişiye mutlak bir hak sağlamaz (5901 sayılı Kanun m.10/1) ve milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek hali bulunanların talepleri Bakanlıkça reddedilir (m.12/2). Mevduat yolunu seçen yatırımcı, üç yılın sonunda satması gereken bir varlığı değil, parasının kendisini geri almak isteyen yatırımcıdır.
Banka mevduatı ile vatandaşlık şartları: Yönetmelik m.20/10 ve Merkez Bankası Talimatı
Bu yolun üzerinde döndüğü hüküm 20 nci maddenin onuncu fıkrasıdır; çoğu özetin atladığı kısım da odur: “İkinci fıkranın (b), (ç), (d), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen döviz tutarları işlem öncesinde Türkiye’de faaliyet gösteren bir bankaya ve bu bankaca da Merkez Bankasına satılır. Satım sonucu; ikinci fıkranın (ç) bendi gereğince elde edilen Türk Lirası tutarlar Türk Lirası mevduatta, […] üç yıl süre ile tutulur. Bu konuya ilişkin uygulama esasları Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenir.”
Merkez Bankası bu esasları, 21 Ocak 2022’de yürürlüğe giren “Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Kapsamında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına Yapılacak Döviz Satışına İlişkin Uygulama Talimatı” ile koydu (m.10). 16 Kasım 2026’da okuduğumuz metnin kapağı 1 Ekim 2026 tarihlidir; işlem kurunu tanımlayan m.3/1-b ile dövizin Merkez Bankasına bildirilmesini düzenleyen m.4/2 “1/10/2026” değişiklik kaydını taşır. Mevduat dosyasını belirleyen kurallar şunlardır:
| Madde | Talimatın yazdığı | Dosyadaki sonucu |
|---|---|---|
| m.4/1 | Vatandaşlık kazanma şartlarını sağlamak amacıyla yapılacak işlemler öncesinde ilgili döviz tutarları “işlem kuru üzerinden Merkez Bankasına satılmak üzere bir bankaya satılır” | Önce döviz satılır, mevduat ondan sonra açılır |
| m.3/1-b | İşlem kuru, dövizin Türk lirasına çevrildiği gün Merkez Bankası tarafından saat 11.00’de ilan edilen döviz alış kurudur | Satışın Türk Lirası karşılığı o günün 11.00 kuruyla belli olur; kur önceden sabitlenmez |
| m.4/2 | Banka satın aldığı dövizi tam iş günlerinde saat 16.00’ya, yarım iş günlerinde saat 12.30’a kadar Merkez Bankasına bildirir ve aynı gün içinde, kendi nezdinde Merkez Bankası adına açılan hesaplara aktarır | Bankanın satış tarafındaki işi aynı gün biter |
| m.5/2 | “Bankalarca Merkez Bankasına satışı yapılacak döviz cinsleri ABD doları, Euro, İngiliz sterlini ve İsviçre frangıdır.” Diğer döviz cinsleri banka tarafından bunlardan birine dönüştürülerek satılır | Başka bir döviz cinsiyle gelen havale de bu yola girer; Türk Lirası havale girmez |
| m.6/1 | “Döviz satışının yapıldığı ve Türk lirası mevduatın tutulduğu banka aynı olmak zorundadır.” | Dövizi bir bankada satıp mevduatı başka bir bankada tutmak bu yolu karşılamaz |
| m.7 | “Merkez Bankasınca döviz alış sürecinin tamamlanması sonrasında döviz satışından herhangi bir nedenle vazgeçilemez ve ilgili işlemler iptal edilemez. Bu husus ilgili işlem öncesi bankalarca muhataplara bildirilir.” | Karar noktası havaleden öncedir, sonra değil |
| m.8/1 | (ç) bendi dahil ilgili bentlerdeki hususlara ilişkin tespit, takip ve kontrol sorumluluğu işlemlerin gerçekleştirildiği bankalara aittir | Havaledeki, hesaptaki ve pasaporttaki ad tek biçimde yazılmış tek bir ad olmalıdır |
| m.8/2 | Döviz satım işlemlerine ilişkin belgeler bankalarca hazırlanarak vatandaşlık başvurusunda bulunacak kişilere verilir; ilgili kişilere ve kurumlara bilgi ve belge sunma yükümlülüğü münhasıran işlemi yapan bankalara aittir | Banka, vereceği faiz oranından önce belgeleyeceği zincire göre seçilir |
| m.8/4 | Döviz alım belgesinde dövizin ABD doları karşılığı, işleme konu döviz kuru ile aynı anda açıklanan ABD doları kuru esas alınarak hesaplanır | Belgedeki dolar tutarı, dolar dışındaki paralarda bu hesapla bulunur |
| m.9 | İşlemlerin suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanının önlenmesine ilişkin ulusal ve uluslararası standartlara uygun gerçekleştirildiğine dair kontrol bankalarca yapılır; ihlal tespit edilirse banka durumu derhal Merkez Bankasına bildirir | Paranın kaynağını gösteren belgeler havaleden önce bankaya sunulur |
Talimat, gayrimenkul yolu için döviz alım belgesinin açıklama kısmında bulunması zorunlu unsurları ayrıca sayar (m.8/3); mevduat yolu için böyle bir içerik kuralı yazmaz. Dosyalarımızda bu yüzden bankanın uygulayacağı kur ile döviz alım belgesinin taşıyacağı dolar tutarı havaleden önce bankadan yazılı olarak alınır.
500.000 dolar mevduat şartı ne zamandan beri var? 2018 ve 2022 değişiklikleri
Tutar 2022’de değil, 2018’de konuldu. 19 Eylül 2018 tarihli ve 30540 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 106 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının eki Yönetmelik, (ç) bendindeki “3.000.000 Amerikan Doları” ibaresini “500.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz ya da karşılığı Türk Lirası” olarak değiştirdi. Aynı değişiklik m.20/6’ya “ve/veya çapraz döviz kuru” ibaresini, maddeye de yatırım türleri arasında geçişkenliği tanıyan sekizinci fıkrayı ekledi.
6 Ocak 2022 tarihli ve 31711 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5072 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının eki Yönetmelik, (ç) bendini bugünkü sözleriyle yeniden yazdı: “karşılığı Türk Lirası” sözü bentten çıktı. Aynı değişiklik maddeye iki fıkra ekledi ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi: tespitte uygulanacak usul ve esasları tespiti yapan kuruma bırakan dokuzuncu fıkra ile dövizin işlem öncesinde bir bankaya ve o bankaca Merkez Bankasına satılmasını arayan onuncu fıkra. Onuncu fıkra bugünkü sözlerini, bireysel emeklilik yolunu (f) bendi olarak ekleyen 13 Mayıs 2022 tarihli ve 31834 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5554 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla aldı.
Bu ayrım uygulamada önemlidir, çünkü eski sözler hala dolaşımdadır. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün sıkça sorulan sorular sayfası, 16 Kasım 2026’da okuduğumuz haliyle mevduat yolunu şöyle yazar: “En az 500.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz ya da karşılığı Türk Lirası tutarında mevduatı Türkiye’de faaliyet gösteren bankalara yatırıp üç yıl tutacağına dair taahhütte bulunmak”. Bu, bendin 2018 ile 2022 arasındaki halidir. Yürürlükteki Yönetmelik metninde “karşılığı Türk Lirası” sözü yoktur ve onuncu fıkra dövizin satılmasını arar; Türk Lirası olarak gönderilen para bu yolu karşılamaz.
Bankaya para yatırarak vatandaşlık nasıl alınır? Sırasıyla adımlar
Sırayı metinler belirler. Döviz, mevduat açılmadan önce satılır (Yönetmelik m.20/10); Uygunluk Belgesi ikamet izninden önce gelir; 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca alınan ikamet izni ise 5901 sayılı Kanunun m.12/1-b hükmünün başvurucuda aradığı statüdür. Genel Müdürlük süreci üç basamakta yazar: yatırım şartlarından birinin yerine getirilmesi ve ilgili kurumdan Uygunluk Belgesinin alınması, kısa dönem ikamet izni alınması, ikamet edilen ilin Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne başvuru yapılması. Tablo her adımda kimin işlem yaptığını, yatırımcının nerede bizzat bulunması gerektiğini, adımın ne ürettiğini ve bir metnin koyduğu ya da kendi dosyalarımızın gösterdiği süreyi yazar.
| Adım | Kim yapar, kim karar verir; yatırımcı nerede bizzat bulunur | Sonucu | Süre: metinlerin koyduğu, dosyalarımızın gösterdiği |
|---|---|---|---|
| 1. Vergi numarası ve yatırımcının kendi adına banka hesabı | Vekaletle yürür. Banka kendi kontrollerini yapar (Uygulama Talimatı m.9/1). 2026’da bir bankanın büromuza yazdığına göre hesap ikamet izni aranmadan açılır | Dövizin geleceği ve satılacağı hesap | Metinlerde süre yok. Bir bankanın şubesi 2026’da, yurt dışında düzenlenmiş vekaletnameyle hesabın, onaylar tamamlandıktan sonra çoğu kez bir iş günü içinde açıldığını yazdı |
| 2. Bankanın, para biriminin ve havale kanalının yazılı olarak netleştirilmesi | Yatırımcının avukatı, bankayla yazışarak; bizzat bulunmak gerekmez | Bankanın yazılı cevabı: dövizi kendisinin satın alıp almadığı, uygulayacağı kur, döviz alım belgesinin taşıyacağı dolar tutarı, BDDK’ya başvuru yazısını kendisinin gönderip göndermediği | Havaleden önce; Merkez Bankasının alışı tamamlandıktan sonra satıştan vazgeçilemez (Uygulama Talimatı m.7) |
| 3. Dövizin bankaya, o bankaca da Merkez Bankasına satılması | Banka, yatırımcının hesabından; bizzat bulunmak gerekmez | Döviz alım belgesi (DAB); belgeleri banka hazırlar ve yatırımcıya verir (m.8/2) | Aynı gün: işlem kuru o günün saat 11.00’de ilan edilen döviz alış kurudur; banka dövizi tam iş günlerinde 16.00’ya, yarım iş günlerinde 12.30’a kadar Merkez Bankasına bildirir (m.3/1-b ve m.4/2) |
| 4. Türk Lirası mevduatın açılması ve üç yıl tutma | Dövizi satın alan banka (m.6/1). Dosyalarımızdaki bir bankanın listesinde yatırımcının imzaladığı taahhütname, bloke talimatı ve muvafakat beyanı yer alır | Üç yıl tutulacak Türk Lirası mevduat | Bir bankanın şubesi 2026’da üç yıllık blokenin çoğu kez bir iş günü içinde teyit edildiğini yazdı |
| 5. BDDK’nın tespiti ve Uygunluk Belgesi | BDDK (Yönetmelik m.20/2-ç). Genel Müdürlüğün usul ve esaslarına göre başvuruyu yabancı bizzat ya da özel vekaletname ile tayin edilmiş vekili yapar (m.3/1); sıkça sorulan sorular sayfası ise belgenin alınmasını bizzat yapılacak işler arasında sayar. Dosyalarımızda başvuru yazısını belgelerle birlikte banka gönderir | Uygunluk Belgesi; başvuru sahibine, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüne ve Göç İdaresine gönderilir (usul ve esaslar m.4/2) | Metinlerde süre yok |
| 6. Kısa dönem ikamet izni (6458 sayılı Kanun m.31/1-j) | İl Göç İdaresi Müdürlüğü ya da İstanbul ve Ankara’da faaliyette bulunan Özel Ortak Ofisler; başvuru ve ikamet izin kartının alınması bizzat (Genel Müdürlüğün sayfası) | İkamet izni; her yabancı için ayrı ikamet izni belgesi düzenlenir (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.23/1-c) | Başvuru, bilgi ve belgelerin tam olarak teslim edildiği tarihten itibaren en geç doksan gün içinde sonuçlandırılır, süre uzarsa yabancıya bilgi verilir; eksik belge bildirimden itibaren otuz gün içinde tamamlanmazsa başvuru işlemden kaldırılır (aynı Yönetmelik m.22/1 ve 2). 2019 ve 2020 dosyalarımızda kart başvurudan yaklaşık üç hafta sonra geldi |
| 7. Vatandaşlık başvurusu ve karar | Başvuru ikamet edilen yer valiliğine yapılır (5901 sayılı Kanun m.37); Genel Müdürlüğün sayfasına göre dosya İstanbul ve Ankara’da Özel Ortak Ofislerde, diğer illerde İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünde düzenlenir, başvuru bizzat yapılır. Milli İstihbarat Teşkilatından ve Emniyet Genel Müdürlüğünden arşiv araştırması istenir (Yönetmelik m.35/2); kararı Cumhurbaşkanı verir | Cumhurbaşkanı kararı; karar, tarihinden itibaren hüküm ifade eder (5901 sayılı Kanun m.20/1) | Karar için metinlerde süre yok; araştırma ve soruşturma bir yıl geçerlidir (Yönetmelik m.72/4). 2019 ile 2021 arasındaki vatandaşlık dosyalarımızda başvurudan üç dört ay; 2026’da birçok dosya dört ayın çok ötesinde, kararlar toplu halde |
Genel Müdürlüğün bizzat yapılmasını istediği dört iş 5, 6 ve 7 nci adımlardadır: uygunluk belgesinin alınması, ikamet izni başvurusu, ikamet izin kartının alınması ve vatandaşlık başvurusu. Öteki adımlar vekaletle yürür ve dosyalarımızda bizim işimizdir: vergi numarası, bankayla yazışma, bankanın formları, vekaletname için konsolosluk ya da noter randevusu ve aile belgelerinin Türkçe tercümeleri. Bir adım ancak bizim atamadığımız yerde, nedeniyle birlikte yatırımcıya geçer.
Yabancı uyruklu biri ikamet izni olmadan banka hesabı açabilir mi?
Evet. 2026’da bir Türk bankası büromuza yazılı olarak, yurt dışında yerleşik yabancı gerçek kişi adına hesabın ikamet izni aranmadan açıldığını bildirdi. Bankanın istedikleri şunlardı: pasaport, Türkiye’den alınmış vergi numarası ve başvurucunun kendi adına düzenlenmiş ve son üç ay içinde tarih taşıyan bir fatura (elektrik, su, doğal gaz, cep telefonu ya da internet). Fatura herhangi bir ülkeden olabilir; İngilizce değilse tercümesi istenir. Ardından bankanın müşterini tanı ve uyum kontrolleri gelir, hesap sözleşmeleri imzalanır. Aynı banka fatura yerine Rusya iç pasaportunun adres sayfasının tercümesini kabul etti; hesap özetini ve tapu senedini adres belgesi olarak kabul etmedi.
Bu, bir bankanın 2026’da verdiği yazılı cevaptır; mevzuat değildir ve bankanın uyum biriminin onayı ayrı bir adımdır. Liste bu yüzden hesabın açılacağı bankadan yazılı olarak alınır. Hesabın hangi bankada açılacağı da serbest bir seçim değildir: döviz satışının yapıldığı ve Türk Lirası mevduatın tutulduğu banka aynı olmak zorundadır (Uygulama Talimatı m.6/1). Hesabı bir bankada açıp mevduatı başka bir bankada tutmak, Uygunluk Belgesinin dayandığı zinciri koparır.
Bankalar 2026’da büromuza ne yazdı?
Vatandaşlık mevduatı kabul eden her banka, mevzuatın içinde kendi uygulamasını yürütür ve bu uygulama para hareket etmeden önce yazılı olarak okunur. Aşağıdakiler 2026 dosyalarımızdaki yazılı cevaplardır; hiçbir müvekkil ve hiçbir banka adıyla anılmaz.
- Zincirin tamamını yürüten bir katılım bankası. Bir katılım bankası yazılı olarak üç şeyi teyit etti: döviz alım belgesini Merkez Bankası kurlarıyla kendisi düzenler, yani dövizi satın alan taraf odur; başvuru yazısını belgelerle birlikte BDDK’ya kendisi gönderir; üç yılın sonunda da mevduatın ihlal olmadan tutulduğunu BDDK’ya yazıyla teyit eder. Dosya için istediği belgeler arasında yatırımcının imzaladığı taahhütname, bloke talimatı ve muvafakat beyanı, pasaport ve bedelin geliş dekontu ya da SWIFT bilgisi vardır.
- Katılım bankasında para nerede durur? Katılma hesabında. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu katılma hesabını, katılım bankalarına yatırılan fonların kullandırılmasından doğacak kar veya zarara katılma sonucunu veren, karşılığında hesap sahibine önceden belirlenmiş herhangi bir getiri ödenmeyen ve anaparanın aynen geri ödenmesi garanti edilmeyen fonların oluşturduğu hesap olarak tanımlar (m.3). Merkez Bankasının Uygulama Talimatı, m.20/10’daki işlemlere aracılık eden bankalar arasında mevduat bankalarıyla birlikte katılım bankalarını da sayar (m.3/1-a).
- Özel bir bankanın şubesinin yazdıkları. Çevrimde komisyon alınmaz; kur o günün Merkez Bankası kurudur, önceden sabitlenmez; üç yıllık bloke bankanın hazine birimine yazıyla istenir ve çoğu kez bir iş günü içinde teyit edilir; cevap verdiği gün vadeli mevduat faiz oranı yüzde 35’ti ve bu oran üç yıl için ne sabittir ne de garanti edilmiştir. Aynı bankanın bir başka şubesi ve aynı hafta sorulan bir katılım bankası gibi, bu şube de vatandaşlık için mevduattan başka bir ürün sunmadı.
- Paranın nereden geldiği önemlidir. Aynı şube, Rusya vatandaşları için yatırım tutarının SWIFT ile gelemeyeceğini ve yürürlükteki usulü gereği nakit olarak yatırılması gerektiğini yazdı. Bir başka katılım bankası bir Rusya vatandaşından vergi kimlik numarasını (INN) istedi.
Planlama için iki sonuç çıkar. Faiz oranı bankanındır ve her vade yenilemesinde yeniden belirlenir; bugün söylenen oran bir okumadır, üç yıllık getiri değildir. Banka ise belgeleyeceği zincire göre seçilir: döviz alım belgesi, bloke ve BDDK’ya yazılan yazılar; faiz oranı bundan sonra karşılaştırılır.
BDDK tespiti ve Uygunluk Belgesi: metinler ne söylüyor, ne söylemiyor?
Mevduat yolunda tespit kurumu BDDK’dır (Yönetmelik m.20/2-ç); tespitte uygulanacak usul ve esasları tespiti yapan kurum belirler (m.20/9). Genel Müdürlüğün sıkça sorulan sorular sayfasına göre Uygunluk Belgesi, Yönetmeliğin 20 nci maddesindeki “asgari yatırım şartının sağlandığını tespit etmek amacıyla ilgili kurumlarca düzenlenen belgedir”; sayfa, mevduat yatırımı için belgenin alınacağı yeri de şu sözlerle yazar: “Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan (Finansal Tüketici İlişkileri Daire Başkanlığına)”.
Genel Müdürlüğün “Yabancı Yatırımcıların İstisnai Olarak Türk Vatandaşlığını Kazanmalarına İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı metni sırayı kurar. Belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapan yabancı, bizzat veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin özel vekaletname ile tayin edilmiş vekili tarafından, uygunluk belgesi almak üzere ilgili tespit kurumuna başvurur (m.3/1). Tespit kurumu, kendi belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde şartların yerine getirilip getirilmediğini tespit eder (m.4/1). Şartlar yerine getirilmişse uygunluk belgesi başvuru sahibine, Genel Müdürlüğe ve Göç İdaresi Genel Müdürlüğüne gönderilir (m.4/2); getirilmemişse durum başvuru sahibine bildirilir (m.4/3). Metnin üzerinde tarih yoktur.
İki resmi metin bir noktada ayrışır. Sıkça sorulan sorular sayfası şunu yazar: “Uygunluk belgesi alınması, kısa dönem ikamet izni başvurusu, ikamet izin kartının alınması ve vatandaşlık başvurusu için yabancıların bizzat başvurularını kendileri yapmaları gerekmektedir.” Usul ve esaslar ise uygunluk belgesi başvurusunda özel vekaletnameyle tayin edilmiş vekile yer verir. Dosyalarımızda yolculuk, Genel Müdürlüğün saydığı dört işe göre planlanır.
BDDK’nın (ç) bendindeki tespit için belirlediği usul ve esasları 16 Kasım 2026’da Kurumun kendi sayfalarında ve Resmi Gazetede aradık; yayımlanmış bir metin bulamadık. Uygulamayı bu yüzden bankanın yazılı cevabından okuyoruz: dosyalarımızdaki bir katılım bankası, başvuru yazısını belgelerle birlikte BDDK’ya kendisinin gönderdiğini yazdı. Yönetmelik BDDK’nın tespiti için bir süre koymaz.
Üç yıl dolmadan para çekilirse ya da tutar eksilirse ne olur?
Üç yıl tutma, (ç) bendinin kendi şartıdır. Genel Müdürlüğün usul ve esasları bunun sonucunu açıkça yazar: “Yabancıların Yönetmelikte belirtilen şartları öngörülen süre boyunca taşımaya devam etmeleri gerekmekte olup aranan şartların kaybedilmesi halinde Türk vatandaşlığı kazanma kararı, Kanunun 31’inci maddesi uyarınca iptal edilir.” (m.8/1). Şartların kaybedildiğini tespit kurumu tespit eder ve Genel Müdürlük ile Göç İdaresi Genel Müdürlüğüne bildirir (m.8/2).
Kanunun hükümleri de şunlardır. Türk vatandaşlığını kazanma kararı, ilgilinin yalan beyanı veya vatandaşlığı kazanmaya esas teşkil eden önemli hususları gizlemesi sonucunda vuku bulmuş ise kararı veren makam tarafından iptal edilir (5901 sayılı Kanun m.31); iptal kararı, ilgili kişiye bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan eş ve çocuklar hakkında da uygulanır (m.32). Vatandaşlığın kazanılmasına ilişkin kararlar, hukuki şartlar oluşmadan verildiği sonradan anlaşıldığı takdirde geri alınır (m.40). Üç yıl içinde mevduata dokunan her işlem bu yüzden yapılmadan önce bankaya yazılı olarak sorulur. İptal ya da geri alma kararıyla karşılaşan yatırımcının hangi sürede ne yapabileceği yatırım yoluyla kazanılan vatandaşlığın iptali ve dava sayfamızdadır.
Yatırımcı üç yıl boyunca mevduata kilitli değildir. Yönetmelik m.20/8 şunu yazar: “İkinci fıkra kapsamında yapılacak yatırım türleri arasında belirtilen süreyi tamamlamak amacıyla geçişkenlik mümkündür.” Mevduattan taşınmaza, sabit sermayeye ya da fon katılma payına geçmek isteyen yatırımcı baştan başlamaz; geçişin her adımı, tutarın ve sürenin kesintisiz olduğunu gösterecek biçimde belgelenir. Geçişin usulünü mevduat tarafında yazan bir metin bulamadık. Hazine ve Maliye Bakanlığı kendi yolu için yazmıştır: öteki yollardan yapılacak geçiş Devlet borçlanma aracı alımını içeriyorsa banka, takip eden ilk iş günü içinde Bakanlığa bilgi verir (Bakanlığın usul ve esasları m.7/1).
Üç yıl dolduğunda (ç) bendinin aradığı süre tamamlanmış olur; okuduğumuz metinler bu tarihten sonrası için mevduata ilişkin bir şart yazmaz.
Mevduatın faizi, vergi tevkifatı ve üç yıllık getiri
Yönetmelik m.20/10, döviz satışından elde edilen Türk Lirası tutarın üç yıl süre ile Türk Lirası mevduatta tutulmasını arar ve faiz hakkında bir şey söylemez. Faizin üç yıl içinde ödenip ödenmeyeceğini ya da bloke hesapta kalıp kalmayacağını, bankanın yatırımcıdan aldığı taahhütname ile bloke talimatı belirler; cevap havaleden önce bankadan yazılı olarak alınır. Katılım bankasında getiri bir kar ya da zarar payıdır ve Kanunun tanımıyla anaparanın aynen geri ödenmesi garanti edilmez (5411 sayılı Kanun m.3).
Üç yıllık bir Türk Lirası getirisi önceden söylenemez. Bankaların ilan ettiği mevduat faizi çizelgeleri bir yılı aşan vadelerde seyrekleşir; dosyalarımızda tutar kısa bir vadeyle açılır ve her vade sonunda o günün oranıyla yenilenir. Üç yıllık getiri diye gösterilen her rakam bir tahmindir, sözleşme değildir; bu yol getirisi için değil, vatandaşlık için seçilir.
Faiz üzerindeki vergiyi banka kaynağında keser. 8 Temmuz 2025 tarihli ve 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının eki Karardaki oranları değiştirdi: 9 Temmuz 2025’ten itibaren açılan ya da vadesi yenilenen Türk Lirası mevduat hesaplarında tevkifat oranı vadesiz ve altı aya kadar vadeli hesaplarda %17,5, bir yıla kadar vadeli hesaplarda %15, bir yıldan uzun vadeli hesaplarda %10’dur (Gelir İdaresi Başkanlığının Şubat 2026 tarihli G.V.K. Geçici 67 nci Madde Vergi Rehberi, 16 ncı bölüm). Katılım bankalarının katılma hesaplarına ödediği kar paylarında oranlar aynıdır (aynı Rehber, 17 nci bölüm). Döviz tevdiat hesaplarına yürütülen faizlerde oran, 27 Haziran 2023 tarihli ve 7332 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla vade ayrımı olmaksızın %25’tir; bu oran vatandaşlık mevduatını ilgilendirmez, çünkü mevduat Türk Lirasıdır.
Gelir sahibinin dar ya da tam mükellef olması tevkifatı etkilemez (193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu geçici m.67/5); madde uyarınca tevkifata tabi tutulan kazançlar için gerçek kişilerce yıllık veya münferit beyanname verilmez (geçici m.67/7). Maddenin uygulama süresi, 11 Aralık 2025 tarihli ve 33104 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 10680 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla 31/12/2030 tarihine kadar uzatılmıştır. Yatırımcının kendi ülkesindeki vergi durumu bu hükümlerin dışındadır ve orada ayrıca sorulur.
Lira değer kaybederse ek para istenir mi? Kur riski, kur korumalı mevduat ve YUVAM
Hayır. Yönetmelik m.20/6 parasal değeri tespit tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru ve/veya çapraz döviz kuru üzerinden belirler; tutar o tarihte bir kez ölçülür ve 20 nci maddenin hiçbir fıkrası tespitten sonrası için ikinci bir dolar karşılığı ölçümü yazmaz. Değer kaybının etkilediği şey, üç yılın sonunda geri dönen paranın alım gücüdür: kur riski vatandaşlığa değil paraya aittir. Mevduat yolunun gayrimenkul yoluyla vatandaşlıktan en keskin farkı budur; orada üç yıl bir lira bakiyesinde değil, taşınmazın kendisinde geçer.
Bu mevduatın kur koruması yoktur. Kur Korumalı Mevduat (KKM) yeni hesaba kapalıdır; Merkez Bankasının 23 Ağustos 2025 tarihli basın duyurusu şöyledir: “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, KKM hesap açma ve yenileme işlemlerinin (YUVAM hesapları hariç) 23 Ağustos 2025 tarihi itibarıyla sonlandırılmasına karar vermiştir.” YUVAM ayrı bir üründür: Merkez Bankasının Yurt Dışında Yerleşik Vatandaşlar Mevduat ve Katılım Sistemi (YUVAM) Hesapları Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatına göre bu hesaplar 3 ay, 6 ay (en fazla 180 gün) veya 12 ay (en fazla 365 gün) vadeli olarak açılır (m.4/1), hesaplarda faiz, vade ve benzeri sözleşme değişiklikleri yapılamaz (m.7/3) ve vadeden önce çekim yapılırsa Merkez Bankası ilave getiri ödemez (m.6/5). Talimat, yurt dışında yerleşik kişiler arasında “bankalarda hesap açma şartlarını taşıyan yabancı uyruklu gerçek kişileri” de sayar (m.3/1-d). Vatandaşlık mevduatının bir YUVAM hesabında tutulup tutulamayacağını okuduğumuz hiçbir metin söylemez; cevap bankadan yazılı olarak alınır.
Mevduatın dolar ya da euro olarak tutulabileceği yolundaki anlatım da metne uymaz. Yönetmelik m.20/10, döviz satışından elde edilen tutarın “Türk Lirası mevduatta” üç yıl süre ile tutulmasını arar; dolar ya da euro mevduatı bu yol değildir.
Ruble, manat, tenge, dirhem, riyal, yuan: dolar dışındaki paralarla mevduat
Para herhangi bir döviz cinsinden gönderilebilir. Merkez Bankası bankalardan yalnız ABD doları, Euro, İngiliz sterlini ve İsviçre frangı satın alır; başka bir döviz cinsiyle gelen tutarı banka bu dört cinsten birine dönüştürür ve öyle satar (Uygulama Talimatı m.5/2). Rubleyle, manatla ya da dirhemle gelen havale bir döviz havalesidir ve yol ona açıktır. Yolu kapatan, Türk Lirası olarak gönderilen havaledir: lira geldiğinde satılacak döviz kalmaz, o lirayı Türkiye’de dolara çevirmek ise zinciri ters yönde işletir ve hiçbir şey kazandırmaz.
Ölçü, gönderen bankanın söylediği kur değil, Merkez Bankasının kurudur (Yönetmelik m.20/6). Merkez Bankasının 13 Kasım 2026 tarihli kur listesindeki (bülten no 2026/214) çapraz kurlarla 500.000 USD’nin karşılığı şöyledir:
| Para birimi | Listedeki çapraz kur | 500.000 USD’nin karşılığı | Listede efektif kuru var mı? |
|---|---|---|---|
| Euro | 1 EUR = 1,1058 USD | 452.161,33 EUR | Var |
| İngiliz sterlini | 1 GBP = 1,3232 USD | 377.871,83 GBP | Var |
| İsviçre frangı | 1 USD = 0,8366 CHF | 418.300 CHF | Var |
| Rus rublesi | 1 USD = 82,25 RUB | 41.125.000 RUB | Yok |
| Azerbaycan manatı | 1 USD = 1,7000 AZN | 850.000 AZN | Yok |
| Kazakistan tengesi | 1 USD = 444,79 KZT | 222.395.000 KZT | Yok |
| Birleşik Arap Emirlikleri dirhemi | 1 USD = 3,6728 AED | 1.836.400 AED | Yok |
| Suudi Arabistan riyali | 1 USD = 3,7530 SAR | 1.876.500 SAR | Var |
| Katar riyali | 1 USD = 3,6450 QAR | 1.822.500 QAR | Yok |
| Çin yuanı | 1 USD = 6,6711 CNY | 3.335.550 CNY | Yok |
Bu rakamlar o günün listesinden yapılmış bir hesaptır; tespit tarihindeki kur esas alınır. Liste ruble, manat, tenge, dirhem, Katar riyali ve yuan için efektif kur yazmaz, yalnız döviz kurunu ve çapraz kuru yazar.
Dört cinsin dışındaki bir parayla gelen havale, lira doğmadan önce iki kez çevrilir. Banka onu önce dolara, euroya, sterline ya da İsviçre frangına dönüştürür (Uygulama Talimatı m.5/2); sonra bunu, dövizin Türk Lirasına çevrildiği gün Merkez Bankasının saat 11.00’de ilan ettiği döviz alış kuru üzerinden Merkez Bankasına satar (m.3/1-b). Döviz alım belgesindeki dolar karşılığı, işleme konu döviz kuru ile aynı anda açıklanan ABD doları kuruyla hesaplanır (m.8/4). Talimat bankanın kendi ilk çevrimi için bir kur yazmaz. Bu yüzden havaleden önce bankadan iki rakam yazılı olarak alınır: o para birimi için uygulayacağı kur ve döviz alım belgesinin taşıyacağı dolar tutarı. Dolar olarak gönderilen havalede bankanın çevireceği bir şey yoktur; gelen doları olduğu gibi satar.
Tutar, masraflar gözetilerek eşiğin üzerinde bir payla gönderilir: banka hesaba geçen tutarı satar, yolda kesilen her masraf sayılan tutardan düşer. Para biriminden çok kanal engel olabilir; alıcı bankanın o ülkeden gelen havaleyi hangi kanaldan kabul ettiği, uçuş ya da havale planlanmadan önce bankaya yazılı olarak sorulur.
Mevduat yoluyla vatandaşlık için gerekli belgeler
Bankada. Dosyalarımızdaki bir bankanın vatandaşlık dosyası için yatırımcıdan aldığı belgeler şunlardır: taahhütname, bloke talimatı, muvafakat beyanı, pasaport ve bedelin geliş dekontu ya da SWIFT bilgisi. Döviz satım işlemine ilişkin belgeleri, bu arada döviz alım belgesini, banka hazırlar ve başvuruda bulunacak kişiye verir (Uygulama Talimatı m.8/2).
Vatandaşlık dosyasında. Yönetmelik m.20/3 dosyayı sayar: isteği belirten form dilekçe; kişinin hangi devlet vatandaşı olduğunu gösteren pasaport veya benzeri belge; medeni hal belgesi ve evli ise evlenme belgesi, boşanmış ise boşanma belgesi, dul ise eşine ait ölüm belgesi; kişinin kimlik bilgilerini gösteren doğum belgesi veya nüfus kayıt örneği gibi belge ve evli ise eş ve çocuklarının aile bağını kanıtlayan nüfus kayıt örneği veya benzeri belge; Türk vatandaşı birinci veya ikinci derece yakınları varsa onlara ait nüfus kayıt örneği; doğum tarihinin ay ve günü bulunmuyorsa bunun tamamlanması için ülkesinin yetkili makamlarından alınmış belge; hizmet bedelinin yatırıldığını gösteren makbuz. Genel Müdürlük buna ıslak imzalı başvuru formunu (Vat-4) ve sabıka kaydını ekler, evlilik tarihinin gün, ay ve yıl olarak yazılı olmasını ister. Sabıka kaydı için sayfanın kendi sözleri şudur: “Kendi ülke makamlarından alınmış son 6 içinde sabıka kaydı”. Sayfa “ay” kelimesini yazmaz; biz ifadeyi son altı ay olarak okuyor ve belgeyi başvuru gününe yakın alıyoruz. Dosyanın dayandığı Uygunluk Belgesi ile 6458 sayılı Kanunun m.31/1-j hükmü uyarınca alınan ikamet izni bu belgelerden önce gelir.
Tasdik ve tercüme. Yabancı makamlarca verilmiş resmi belgelerin tasdiki Nüfus Hizmetleri Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 167 nci maddesine göre yapılır (Yönetmelik m.67/1). Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesine taraf bir devletin belgesi, üzerine tasdik şerhi (Apostille) düzenlenmişse, aslı ve noter tasdikli Türkçe tercümesiyle işleme alınır. Tasdik şerhi düzenlenemeyen, yabancı ülkenin yerel makamlarınca verilmiş belge için madde iki yol yazar: belgeyi o ülkedeki konsolosluğumuz “İmza ve mühür […] makama aittir” şerhiyle tasdik eder ve belge konsolosluğumuzun ya da yeminli tercümanların çevirisiyle doğrudan işleme alınır; ya da belgeyi düzenleyen ülkenin Türkiye’deki temsilciliği tasdik eder, ardından Dışişleri Bakanlığı belgenin aslına şerh verir ve belge noter tasdikli Türkçe tercümesiyle işleme alınır. Ailedeki her ad, bütün belgelerde aynı biçimde yazılmış olmalıdır. Tercümeyi biz yapar, yeminli tercümanın kontrolüne ve onayına sunarız; yatırımcı asılları ya da taramalarını gönderir.
Paranın kaynağı ve yurt dışındaki varlığın bildirimi
Paranın kaynağını soran, vatandaşlık makamından önce bankadır. Uygulama Talimatı kapsamındaki her işlemin suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanının önlenmesine ilişkin ulusal ve uluslararası standartlara uygun gerçekleştirildiğine dair kontrolü banka yapar (m.9/1); ihlal tespit ederse durumu derhal Merkez Bankasına bildirir (m.9/2). Bankanın hangi belgeleri isteyeceği havaleden önce yazılı olarak sorulur, çünkü satış tamamlandıktan sonra geri alınamaz.
Para yurt dışında duruyorsa, havaleden önce 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun geçici 19 uncu maddesi de okunur. Madde, gerçek veya tüzel kişilerce yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının 31/7/2027 tarihine kadar banka veya aracı kurumlara bildirilmesini düzenler; bildirilen varlıklar bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde Türkiye’deki banka ya da aracı kurumlarda açılan hesaplara transfer edilir (fıkra 1 ve 2). Gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayanlar da maddeden yararlanır (fıkra 5). Banka ve aracı kurumlar bildirilen varlıkların değeri üzerinden %5 oranında vergiyi peşin tahsil eder; varlığın vadeli hesaplarda belirli sürelerle bulundurulacağı taahhüt edilirse oran düşer (fıkra 6). Bildirilen varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaz, ancak “diğer mevzuat uyarınca alınması gereken tedbirler bu düzenlemeden etkilenmez” (fıkra 8). Bankanın kaynak kontrolü bu yüzden sürer. Vatandaşlık için tutulan Türk Lirası mevduatın altıncı fıkradaki taahhütlerden sayılıp sayılmadığını okuduğumuz hiçbir metin söylemez; madde yatırımcının kendi ülkesindeki vergi hakkında da bir şey yazmaz.
Kimler başvurabilir? Aile, ikamet izni ve giriş yasağı
5901 sayılı Kanun m.12/1-b, milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla şu yabancıları sayar: 6458 sayılı Kanunun 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar “ve bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu”. (j) bendinin kendisi de şöyledir: “Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu”. Bu bent kapsamındaki ikamet izinleri en fazla beşer yıllık sürelerle verilebilir (6458 sayılı Kanun m.31/5).
Aileden istenen, bağı kanıtlayan belgelerdir (Yönetmelik m.20/3-ç). Yönetmeliğin tanımlar maddesi çocuğu onsekiz yaşını tamamlamamış kişi olarak tanımlar, “bağımlı” çocuğu tanımlamaz; dosyalarımızda ergin çocuk, bağımlılığı başvurudan önce toplanan belgelerle gösterilerek dosyaya girer.
Giriş yasağı ya da sınır dışı etme kararı yolu ikinci adımında durdurur. Hakkında geçerli sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunan yabancıya kısa dönem ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir (6458 sayılı Kanun m.33/1-ç); (j) bendi uyarınca alınmış ikamet izni ya da Turkuaz Kart olmadan da m.12/1-b’ye dayanan başvuru yapılamaz. Böyle bir karar önce kaldırılır; bu iş sınır dışı kararları ve giriş yasakları sayfamızda anlatılır.
Mevduat mı, gayrimenkul mü, Devlet borçlanma aracı mı?
Üç yol aynı hükme, 5901 sayılı Kanunun m.12/1-b hükmüne varır; ayrıldıkları yer, üç yılın neyle geçtiğidir.
| Konu | Mevduat, (ç) bendi | Gayrimenkul, (b) bendi | Devlet borçlanma araçları, (d) bendi |
|---|---|---|---|
| Tutar | En az 500.000 USD veya karşılığı döviz | En az 400.000 USD veya karşılığı döviz | En az 500.000 USD veya karşılığı döviz |
| Üç yıl neyle geçer? | Dövizi satın alan bankada Türk Lirası mevduatla (Yönetmelik m.20/10; Uygulama Talimatı m.6/1) | Tapu kaydına üç yıl satılmaması şerhi konulan taşınmazla | Döviz satışının yapıldığı bankadaki hesapta tutulan Türk Lirası cinsinden Devlet borçlanma araçlarıyla; bankalar arası geçişe imkan tanınmaz (Hazine ve Maliye Bakanlığının usul ve esasları m.4/2 ve m.4/4) |
| Tespit kurumu | BDDK | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü) | Hazine ve Maliye Bakanlığı |
| Kurumun yayımlanmış usulü | Bulamadık; uygulama bankanın yazılı cevabından okunur | Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 2024/4 sayılı Genelgesi ve eki Kılavuz | Bakanlığın usul ve esasları: başvuruyu banka resmi yazıyla iletir, yatırımcının ya da vekilinin doğrudan sunduğu başvuru dikkate alınmaz (m.5/2); uygunluk yazısı İçişleri Bakanlığına bildirilir (m.6/2) |
| Değer sonradan düşerse | Tutar tespit tarihinde ölçülür (Yönetmelik m.20/6); liranın değer kaybı paranın alım gücünü etkiler | Tutar tespit tarihinde ölçülür (Yönetmelik m.20/6) | Fiyatın piyasa koşulları nedeniyle asgari tutarın altına düşmesi başvuruyu ve kazanımı etkilemez (m.4/10) |
| Getiri | Faiz ya da kar payı; Yönetmelik bir şey söylemez, bankanın taahhütnamesi ve bloke talimatı belirler | Taşınmazın kendi getirisi | Yatırımcı faiz ya da kira getirisinden serbestçe faydalanır (m.4/5) |
| Üç yılın sonunda elde kalan | Lira olarak para | Satılması gereken bir taşınmaz | Satılabilecek ya da vadesine kadar tutulabilecek bir borçlanma aracı |
Parasını üç yıl sonra nakit olarak geri isteyen yatırımcıya mevduat yolu onu lira olarak geri verir ve o lira yukarıdaki kur riskini taşır. Türkiye’de zaten uzun süre bir varlık tutacak olan yatırımcı için gayrimenkul yolu bir kez çevirir ve taşınmazı tutar; o yolun şartları ve adımları gayrimenkul yoluyla Türk vatandaşlığı sayfamızdadır.
2026 iptalleri mevduat yolunu değiştirdi mi?
Hayır; değişen, dosyaların ne kadar yakından okunduğudur. İçişleri Bakanlığı 4 Ağustos 2026’da, 16 ilde sahte gayrimenkul değerleme raporlarıyla usulsüz vatandaşlık sağlayan şebekeye yönelik operasyonda 72 şüphelinin yakalandığını duyurdu. Açıklamaya göre muvazaalı veya usulsüz işlem yaptığı tespit edilen 1.150 yatırımcının yatırım uygunluk belgesi ve aile fertleri dahil 5.391 kişinin vatandaşlık kararı iptal edildi; kamu düzeni ve milli güvenlik bakımından sakıncalı bulunan 263 yatırımcı ile aile fertleri, toplam 743 kişinin vatandaşlık kararı geri alındı. Toplam, 1.413 yatırımcı ve aile fertleriyle birlikte 6.134 kişidir (İçişleri Bakanlığının 4 Ağustos 2026 tarihli basın açıklaması).
Açıklamanın anlattığı usulsüzlük değerleme raporlarındadır; mevduat yolunda değerleme raporu yoktur. Bu yolda delili banka üretir: havale, döviz satışı ve üç yıllık mevduat tek bir bankada, yatırımcının kendi adına durur. Aynı açıklama, yatırım türlerinin her birinde ilgili kamu kurumlarınca yatırım uygunluk belgesi düzenlendiğini ve belgenin ardından başvuru sahipleri hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapıldığını da yazar. Yönetmeliğin 20 nci maddesinin mevduat yolunu kuran (ç) bendi ile onuncu fıkrası, 16 Kasım 2026’da okuduğumuz metinde 2022’deki değişikliklerden bu yana aynı sözlerle durur.
500.000 doların dışında ne ödenir?
500.000 USD Devlete ödenen bir bedel değildir: yatırımcının kendi parasıdır ve üç yıl dolduğunda şartlarına uyulmuş bir dosyada yeniden serbest kalır. Onun dışındaki kalemler Devletin aldıkları ile dosyanın kendi giderleridir. Vatandaşlık başvurusu hizmet bedeli, dosyada başvurusu bulunan her bir birey için 135,45 TL’dir ve Hazine ve Maliye Bakanlığı veznelerine yatırılır (Genel Müdürlüğün sıkça sorulan sorular sayfası, 16 Kasım 2026’da okundu). İkamet izni belgesi bedeli 2026 yılı için 964,00 TL’dir; Göç İdaresi Başkanlığı bu tutarı 24 Aralık 2025 tarihli ve 33117 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliğine dayandırır (Başkanlığın belge bedeli ve harç miktarı sayfası, 16 Kasım 2026’da okundu). Dosyanın kendi giderleri bankanın masrafları, aile belgelerinin tasdiki ve yeminli tercümeleridir.
Mevduat dosyası nerede düşer?
- Banka belirlenmeden gönderilen havale: dövizi satan banka ile mevduatı tutan banka aynı olmak zorundadır ve tamamlanan satıştan vazgeçilemez (Uygulama Talimatı m.6/1 ve m.7). Başka bir bankaya giden ya da dosya kurulmadan satılan para taşınamaz, işlem yeniden yapılamaz.
- Türk Lirası olarak gönderilen para: satılacak döviz doğmaz (Yönetmelik m.20/10).
- Dolar ya da euro hesabında bekletilen tutar: aranan, satıştan elde edilen Türk Lirasının Türk Lirası mevduatta tutulmasıdır.
- Bankanın okuyamadığı kaynak: banka her işlemi suç gelirlerinin aklanmasına ilişkin standartlara göre kontrol eder ve ihlali derhal Merkez Bankasına bildirir (Uygulama Talimatı m.9).
- Birbirini tutmayan kayıtlar: havaledeki, hesaptaki ve pasaporttaki ad ile aile belgelerindeki adlar, doğum tarihleri ve medeni hal.
- Eşiğin tam üzerinde gönderilen tutar: yolda kesilen masraf ve satış günündeki kur, sayılan tutarı eşiğin altına indirebilir.
- Üç yıl dolmadan mevduata dokunan işlem: şartın kaybedilmesi Kanunun 31 inci maddesine götürür (Genel Müdürlüğün usul ve esasları m.8/1).
- Geçerli bir giriş yasağı ya da sınır dışı etme kararı varken yapılan yatırım: ikamet izni verilmez (6458 sayılı Kanun m.33/1-ç).
Karıştırılan noktalar, metinleriyle
- Mevduat döviz ya da Türk Lirası olarak yatırılabilir. 6 Ocak 2022’den beri hayır. “Karşılığı Türk Lirası” sözü o gün (ç) bendinden çıkarıldı ve onuncu fıkra dövizin işlem öncesinde Merkez Bankasına satılmasını arar. Genel Müdürlüğün sıkça sorulan sorular sayfası bendin eski sözlerini yazmaya devam eder; yürürlükteki metin Yönetmeliğin kendisidir.
- 500.000 dolar şartı 2022’de geldi. Tutar 19 Eylül 2018’den beri 500.000 Amerikan Dolarıdır; 2022’de değişen, liranın bentten çıkması ve Merkez Bankasına satışın gelmesidir.
- Para üç yıl dolar olarak bankada durur. Durmaz; döviz satılır, lira tutulur (Yönetmelik m.20/10).
- Uygunluk belgesinden sonra 90 günlük ikamet izni alınır. 6458 sayılı Kanun m.31/5’e göre (j) bendi kapsamındaki ikamet izinleri en fazla beşer yıllık sürelerle verilebilir. Doksan gün, ikamet izni başvurusunun sonuçlandırılması için konulmuş azami süredir (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.22/2).
- Başvuru üç ila altı ayda sonuçlanır. Karar için hiçbir metin süre koymaz; önceden verilen tarih kimsenin tutamayacağı bir sözdür.
- Her şey vekaletle biter ya da her şey bizzat yapılır. İkisi de eksiktir. Banka adımları vekaletle yürür; Genel Müdürlüğün sayfası dört işi yabancının bizzat yapmasını ister, usul ve esasları ise uygunluk belgesi başvurusunda özel vekaletnameyle tayin edilmiş vekile yer verir.
- 500.000 dolar Devlete ödenir. Ödenmez; yatırımcının kendi adına tutulan mevduatıdır.
- Yalnız 18 yaşından küçük çocuklar dosyaya girer. 5901 sayılı Kanun m.12/1-b ergin olmayan çocuğun yanında bağımlı çocuğu da sayar.
Sık sorulanlar
Bankaya para yatırarak vatandaşlık alınır mı?
Kendiliğinden alınmaz; başvuru yolu açılır. En az 500.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarında mevduatı üç yıl tutma şartıyla Türkiye’de faaliyet gösteren bankalara yatırdığı BDDK tarafından tespit edilen yabancı, Cumhurbaşkanı kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir (Yönetmelik m.20/2-ç). Kanun “kazanabilirler” der ve aranan şartları taşımanın mutlak bir hak sağlamadığını ayrıca yazar (5901 sayılı Kanun m.12/1 ve m.10/1).
Vatandaşlık için bankaya kaç dolar yatırmak gerekir, 500.000 dolar kaç TL eder?
En az 500.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz. Tutar, tespit tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru ve/veya çapraz döviz kuru üzerinden ölçülür (Yönetmelik m.20/6). Merkez Bankasının 13 Kasım 2026 tarihli listesindeki efektif satış kuruyla (50,3584) 500.000 USD, 25.179.200 Türk Lirası eder; bu, o günün listesinden yapılmış bir hesaptır. Satışın kendisi başka bir kurla, dövizin Türk Lirasına çevrildiği gün saat 11.00’de ilan edilen döviz alış kuruyla yapılır (Uygulama Talimatı m.3/1-b).
Para Türk Lirası olarak yatırılabilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.20/10 döviz tutarının işlem öncesinde bir bankaya ve o bankaca Merkez Bankasına satılmasını arar; Türk Lirası olarak gelen parada satılacak döviz yoktur. “Karşılığı Türk Lirası” sözü 6 Ocak 2022’de (ç) bendinden çıkarılmıştır.
Hangi para birimiyle gönderebilirim, hangisi tutulur?
Herhangi bir dövizle gönderebilirsiniz. Merkez Bankası ABD doları, Euro, İngiliz sterlini ve İsviçre frangı satın alır; başka bir döviz cinsini banka önce bu dördünden birine dönüştürür (Uygulama Talimatı m.5/2). Tutulan, satıştan elde edilen Türk Lirasıdır ve üç yıl lira olarak kalır (Yönetmelik m.20/10).
Üç yıl dolmadan parayı çekebilir miyim?
Çekilen para şartı bozar. Üç yıl tutma (ç) bendinin kendi şartıdır; Genel Müdürlüğün usul ve esasları, aranan şartların kaybedilmesi halinde vatandaşlık kazanma kararının Kanunun 31 inci maddesi uyarınca iptal edileceğini yazar (m.8/1). Üç yıl içinde yapılabilecek olan, Yönetmelik m.20/8’in tanıdığı geçişkenliktir: süre başka bir yatırım türünde tamamlanır ve geçişin her adımı belgelenir.
Mevduatın faizi benim mi, ne zaman alabilirim?
Faiz mevduat sahibinindir; metinlerin söylemediği, ne zaman alınabileceğidir. Yönetmelik m.20/10 faiz hakkında bir şey söylemez; faizin üç yıl içinde ödenip ödenmeyeceğini bankanın taahhütnamesi ve bloke talimatı belirler ve bu, havaleden önce bankadan yazılı olarak alınır. Faizden, hesabın vadesine göre %17,5, %15 ya da %10 oranında vergi tevkifatı yapılır.
Katılım bankasında, faizsiz olarak yapılabilir mi?
Merkez Bankasının Uygulama Talimatı, m.20/10’daki işlemlere aracılık eden bankalar arasında katılım bankalarını da sayar (m.3/1-a) ve 2026’da bir katılım bankası büromuza zincirin tamamını kendisinin yürüttüğünü yazdı. Katılma hesabında önceden belirlenmiş bir getiri yoktur, hesap kar veya zarara katılır ve anaparanın aynen geri ödenmesi garanti edilmez (5411 sayılı Kanun m.3). Tespit BDDK’nındır; bankanın bu yolu yürütüp yürütmediği havaleden önce yazılı olarak teyit ettirilir.
Eşim ve çocuklarım dosyaya dahil mi?
Evet. 5901 sayılı Kanun m.12/1-b yatırımcının yabancı eşini, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğunu sayar; aile için ikinci bir mevduat aranmaz. Dosyalarımızda ergin çocuk, bağımlılığı başvurudan önce toplanan belgelerle gösterilerek dosyaya girer.
Türkiye’de yaşamam ya da Türkiye’ye gelmem gerekir mi?
Yaşamanız gerekmez, gelmeniz gerekir. 5901 sayılı Kanunun 12 nci maddesi, 11 inci maddenin aradığı kesintisiz beş yıl ikameti ve yeteri kadar Türkçe konuşabilmeyi aramaz. Banka adımları ve yazışmalar vekaletle yürür; Genel Müdürlük ise uygunluk belgesinin alınması, kısa dönem ikamet izni başvurusu, ikamet izin kartının alınması ve vatandaşlık başvurusu için yabancının bizzat başvurmasını ister. Yolculuk bu dört işe göre planlanır.
Mevcut vatandaşlığımdan çıkmam gerekir mi?
Türk hukuku bunu istemez. 5901 sayılı Kanunun 12 nci maddesi başvurucunun mevcut vatandaşlığından çıkmasını aramaz ve Kanun çok vatandaşlığı tanımlar (m.3/1-b). Mevcut vatandaşlığın korunup korunmayacağı yatırımcının kendi devletinin hukukuna bağlıdır; bu soru başvurudan önce, o hukuka göre cevaplanır.
Ne kadar sürer?
Bankanın tarafı kısadır: banka satın aldığı dövizi aynı gün Merkez Bankasına bildirir ve aktarır (Uygulama Talimatı m.4/2). BDDK’nın tespiti ve Cumhurbaşkanı kararı için hiçbir metin süre koymaz. 2019 ile 2021 arasındaki vatandaşlık dosyalarımızda karar, iyi hazırlanmış bir dosyada başvurudan üç dört ay sonra geldi. 2026’da güvenlik ve arşiv araştırması birçok dosyayı dört ayın çok ötesinde bekletti ve kararlar toplu halde çıktı; bu yüzden tarih verilemez.
500.000 dolar Devlete ödenen bir bedel mi?
Hayır. Yatırımcının kendi adına açılan mevduattır. Devlete ödenenler başvuru hizmet bedeli ile ikamet izni belgesi bedelidir; kalan giderler bankanın masrafları, tasdik ve tercümedir.
Resmi kaynaklar
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, m.3, m.10, m.11, m.12, m.20, m.31, m.32, m.37 ve m.40 (16 Kasım 2026’da okundu).
- Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, m.3, m.20 ve dipnotları, m.35, m.67 ve m.72 (16 Kasım 2026’da okundu).
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının Uygulama Talimatı, kapak tarihi 1 Ekim 2026 (16 Kasım 2026’da okundu).
- 106 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmi Gazete, 19 Eylül 2018, sayı 30540) ve 5072 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmi Gazete, 6 Ocak 2022, sayı 31711) (16 Kasım 2026’da okundu).
- Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, vatandaşlık hizmetleri sıkça sorulan sorular (16 Kasım 2026’da okundu).
- Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, Yabancı Yatırımcıların İstisnai Olarak Türk Vatandaşlığını Kazanmalarına İlişkin Usul ve Esaslar (16 Kasım 2026’da okundu).
- Merkez Bankasının 13 Kasım 2026 tarihli kur listesi, bülten no 2026/214 (16 Kasım 2026’da okundu).
- Merkez Bankasının 23 Ağustos 2025 tarihli ve 2025-45 sayılı basın duyurusu ve YUVAM Uygulama Talimatı, kapak tarihi 1 Ekim 2026 (16 Kasım 2026’da okundu).
- 5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.3; 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu geçici m.19 (16 Kasım 2026’da okundu).
- Vergi tevkifatı: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu geçici m.67; 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmi Gazete, 9 Temmuz 2025, sayı 32951); 7332 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmi Gazete, 28 Haziran 2023, sayı 32235); Gelir İdaresi Başkanlığının G.V.K. Geçici 67 nci Madde Vergi Rehberi, Şubat 2026 (16 Kasım 2026’da okundu).
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, m.31 ve m.33; Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, m.22 ve m.23 (16 Kasım 2026’da okundu).
- Nüfus Hizmetleri Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, m.167 (16 Kasım 2026’da okundu).
- Hazine ve Maliye Bakanlığının Devlet borçlanma araçları yoluna ilişkin usul ve esasları, m.4 ila m.7 (16 Kasım 2026’da okundu).
- İçişleri Bakanlığının 4 Ağustos 2026 tarihli basın açıklaması (Bakanlığın sayfasından alınan metin, 16 Kasım 2026’da okundu).
- Göç İdaresi Başkanlığı, belge bedeli ve harç miktarı (16 Kasım 2026’da okundu).
Bu kaynaklar çerçeveyi kurar; belirli bir dosyanın kabul edileceğini göstermez ve hiçbir sonuç garanti edilemez. BDDK’nın (ç) bendindeki tespit için yayımladığı bir usul metni bu kaynakların arasında yoktur, çünkü bulamadık.
Öteki yollar ve ilgili sayfalar
Mevduat yolu dosyanıza uymuyorsa altı yol daha vardır: Yönetmelik m.20/2, 400.000 USD tutarında taşınmazı, 500.000 USD tutarında Devlet borçlanma araçlarını, gayrimenkul yatırım fonu ya da girişim sermayesi yatırım fonu katılma payını, bireysel emeklilik katkı payını ve sabit sermaye yatırımını, ayrıca en az 50 kişilik istihdamı da sayar. Liranın değer kaybı sizin için belirleyici ise sıradaki sayfa gayrimenkul yoluyla Türk vatandaşlığı sayfamızdır. Yedi yolun tutarları ve tespit kurumları yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı 2026 rehberimizde, vatandaşlık dosyalarındaki çalışmamız vatandaşlık avukatı sayfamızda anlatılır.
Görevlendirildiğimizde dosya, yatırımcının pasaport bilgileri, paranın bugün bulunduğu banka ve para birimi ile aile belgeleriyle açılır. Bu yolda karar noktası paranın hareket etmesinden öncedir: banka, gönderilecek para birimi, paranın kaynağını gösteren belgeler ve aile kayıtları havaleden önce netleşir, çünkü Merkez Bankası alışını tamamladıktan sonra satış geri alınamaz.
Bu sayfa mevduat yolunu, metinlerin yukarıdaki tarihte okunduğu haliyle genel olarak anlatır; belirli bir dosya hakkında görüş değildir. Okunmasıyla avukat-müvekkil ilişkisi kurulmaz; temsil yalnızca imzalı bir sözleşme ile başlar.
